نخستین جراحی مغز با کمک دستیار هوش مصنوعی با موفقیت انجام شد

جراحان بریتانیایی اعلام کردند که نخستین بیمار با کمک یک دستیار هوش مصنوعی تحت عملی قرار گرفته است که بینایی او را نجات داد.

دستیار هوشمند چگونه به جراحان در برداشتن تومور مغزی کمک کرد؟

«ریس هیبرت»، مردی ۴۸ ساله اهل بدفوردشایر انگلستان، در اواخر سال ۲۰۲۴ هنگام پیاده‌روی به‌صورت ناگهانی دچار تشنج شد و بر زمین افتاد. با گذشت زمان، وضعیت او بدتر شد و پزشکان اعلام کردند که وجود یک تومور در جمجمه وی می‌تواند در آینده باعث از دست رفتن بینایی‌اش شود. پزشکان به این بیمار پیشنهاد کردند که در پژوهشی با هدف استفاده از هوش مصنوعی برای برداشتن تومور شرکت کند و او نیز با پذیرفتن این پیشنهاد، وارد پژوهش شد.

اکنون آقای هیبرت نخستین بیماری در جهان محسوب می‌شود که تحت یک عمل جراحی با کمک هوش مصنوعی قرار گرفته است. هوش مصنوعی در جراحی به پزشکان و جراحان دانشگاه کالج بیمارستان لندن کمک کرد تا با دقت بیشتری و بدون آسیب رساندن به بافت‌های سالم، تومور مغزی را از جمجمه خارج کنند. پس از پایان جراحی، نتایج امیدوارکننده بود و هیچ آسیبی به بینایی او وارد نشد.

او از حضور خود در این پژوهش ابراز خرسندی کرده و اذعان دارد که اگر بیماران در چنین پژوهش‌هایی شرکت نکنند، پزشکان و محققان با سرعت کمتری قادر به ثبت یافته‌های جدید برای درمان بیماری‌های مختلف خواهند بود.

طبق گفته‌های آقای هیبرت، او پیش از جراحی دچار تاری دید شده بود؛ اما به‌محض پایان عمل، بهبود چشمگیری در بینایی خود تجربه کرد و دوباره توانست تمامی جزئیات اتاق را مانند گذشته تشخیص دهد. بیمارستان ملی عصب‌شناسی و جراحی مغز و اعصاب (NHNN)، که بخشی از بیمارستان کالج دانشگاهی لندن (UCLH) است، مسئولیت اصلی این جراحی را بر عهده داشته است؛ اما پژوهشگران مرکز ملی تحقیقات سلامت بریتانیا (NIHR) نیز در فرایند مذکور همکاری داشته‌اند.

در جریان جراحی، هوش مصنوعی به‌صورت هم‌زمان خروجی ویدیویی را مورد بررسی قرار داده است؛ در حالی که در گذشته، استفاده از هوش مصنوعی معمولاً به تحلیل اسکن‌های پیش از جراحی محدود می‌شد. این فناوری به جراحان کمک می‌کرد تا ساختارهای حیاتی، از جمله بخش‌های مهم مرتبط با بینایی، را به‌درستی تشخیص دهند و با تصمیم‌گیری صحیح از آسیب دیدن آن‌ها جلوگیری کنند.

محل تومور در نزدیکی غده هیپوفیز قرار داشته است؛ ناحیه‌ای که تراکم بالایی از اعصاب و عروق خونی در آن وجود دارد و برخی از آن‌ها با بینایی ارتباط مستقیم دارند. در چنین شرایطی، کوچک‌ترین خطا می‌تواند عواقب ناگوار و دائمی به همراه داشته باشد.

طبق گفته جراحان، استفاده فعلی از هوش مصنوعی در جراحی همچنان به مرحله تشخیص خطر و کمک به جلوگیری از خطا محدود می‌شود و هوش مصنوعی هنوز نمی‌تواند به‌شکل خودکار در فرایند جراحی دخالت کند. رهگیری ابزارهای جراحی و جلوگیری از جاماندن آن‌ها نیز یکی دیگر از وظایفی است که هوش مصنوعی می‌تواند به‌خوبی انجام دهد.

بااین‌حال، حضور هوش مصنوعی در اتاق عمل نیازمند رعایت معیارهای ایمنی سخت‌گیرانه است؛ اما شاید در آینده این فناوری بتواند بدون نیاز به دخالت مستقیم انسان، بخش‌هایی از فرایند جراحی را به‌صورت مستقل انجام دهد.